# نکات کلیدی مدیریت کلاس
در واقع این نکات، نكته های باریك تر از مویی هستند كه رعایت آن ها به بهبود مدیریت كلاس درس می انجامد.
# سعی كنید چشم خود را به داشته های دانش آموزان بدوزید، نه به نداشته های آنان.
# همه به محرك نیاز دارند، تشویق نوعی محرك است.
# اگر دانش آموز درسی را خوب بفهمد، از آن درس و كلاس راضی است.
# انتقاد سازنده را همیشه با بیان یكی از ویژگی های مثبت دانش آموز آغاز كنید.
# رفتار را سرزنش كنید، نه شخصیت را. شما را دوست دارم.،اما كار شما را دوست ندارم.
# برای تسلط بر دانش آموزان، ابتدا باید بر خودمان مسلط باشیم.
# همه ی شاگردان را حد متوسط بدانیم و انتظار معجزه از آن ها نداشته باشیم.
# در وجود دانش آموز ضعیف یا بد، خوبی ها را بجویید و آن ها را تقویت كنید.
# هرگز دانش آموز را به كاری كه نمی توانید، تهدید نكنید؛ چرا كه او طرف برنده خواهد شد.
# فرمول تنبیه را پاك كنید و فرمول تشویق را جایگزین كنید.
# دانش آموزان آن گونه كه ما می خواهیم نمی شوند، بلكه آن گونه كه هستیم می شوند.
# برای رسیدن به هدف های خود در كلاس، مثبت فكر كنید.
# برای اثر گذاری بر دانش آموزان، ابتدا باید بر خواسته های آن ها توجه كنید.
# یاد ندهیم، از هم یاد بگیریم. حاكم شدن یك سلیقه، نه شدنی است نه مطلوب.
# چشم دانش آموز به رفتار ما و گوش او بر گفتار ماست. پس باید مواظب باشیم چه می كنیم و چه می گوییم.
# با روش تدریس دیروز نمی شود دانش آموزان امروز و فردا را آموزش داد.
# نظم كلاس نتیجه ی تدریس خوب است و تدریس خوب نتیجه ی طرح درس خوب.
# بهترین پادزهر معلم برای بد رفتاری دانش آموز این است كه مایل باشد به دانش آموز كمك كند.
# برای آنكه به ذهن دانش آموز راه یابید، ابتدا باید به دل او راه پیدا كنید.
# تكالیف باید تابع توان دانش آموز باشد و مایه ی سرگرمی، نه مایه ی عذاب.
چند ایده برای معنا دادن به دیوارهای کلاس بدون اینکه هزینه و یا وقت اضافه ای صرف کنی:(مختص دوره دوم )
- قسمتی از دیوار را منظرهی ادبی بنامید.
در این قسمت هم خودتان و هم بچه ها کتاب های جدید، شخصیت های ادبی، تکه هایی از مطالب جدیدی که خوانده اند و کلمات جدیدی که با آن ها آشنا شده اند روی قسمتی از دیوار قرار دهند.
- قسمتی از کلاس را اتصالات جهانی بنامید.
دیواری که نقشه ها، پرچم ها، عکس ها و اطلاعات فرهنگی را میتوان آن جا به نمایش گذاشت، این دیوار را به فعالیت ها و پروژه های خلاقانه ی بچه ها می توان اختصاص داد.
- قسمتی از کلاس را به اهداف درسی اختصاص دهید.
بخشی از دیوار که بهتر است نزدیک به تابلو باشد اهداف درسی را با یادداشت ها و تصاویر متفاوت به نمایش بگذارید؛مانند کلاس های درسی در کشورهای پیشرفته که همیشه قسمتی از تابلو یا دیوارهای نزدیک را به تصاویر و فلش کارت های مربوط به درس مورد نظر اختصاص می دهند.
- قسمتی از کلاس را به شغل رویایی من اختصاص دهید.
بخشی از دیوار کلاس را به شغل رویایی بچه ها اختصاص دهید،در مورد شغل هایشان بنویسند یا نقاشی بکشند و از آرزوها و رویاهایشان صحبت کنند.
- قسمتی از دیوار را به دیوار متشکرم اختصاص دهید.
بخشی از دیوار را به ابراز قدردانی اختصاص دهید؛ بچه ها را تشویق کنید که از دوستان،معلم و دیگران قدردانی کنند؛یادداشت ها و نقاشی هایی در مورد تشکر بنویسند و بکشند و با این فعالیت، فرهنگ قدردانی را در کلاستان رواج دهید.
- قسمتی از دیوار را ایستگاه اکتشاف علم بنامید.
بخشی از دیوار را به عناصر تعاملی، مثل تابلوی سوال هفته،عکس ها،متن ها و یا موضوعاتی در مورد واقعیت های علمی که کارهای خود بچه هاست اختصاص دهید.
- قسمتی از دیوار را به تصویر نویسی اختصاص دهید.
در این قسمت هر از گاهی یک تصویر قرار دهید و از بچه ها بخواهید در مورد تصویر بنویسند؛هر کدام از بچه ها با جزئیات بیشتری بنویسد برگهٔ او را در قسمت بالای دیوار بچسبانید تا بچه های دیگر هم تشویق شوند با دقت بیشتری تصاویر را ببینند و بنویسند.
دلایل متلک گویی و مزه پرانی دانش آموزان در کلاس چیست؟
پاسخ :
دلایل زیادی برای متلک گویی و مزه پرانی دانش آموزان در کلاس وجود دارد از جمله این دلایل:
▪️ مطرح کردن خود و جلب توجه سایرین به خود
▪️ احساس میکنند در کلاس فراموش شده اند.
▪️ در کلاس مورد تشویق قرار نمیگیرند(به حساب نمی آیند.)
▪️ به پرحرفی زیاد و مزه پرانی عادت دارند مخصوصاً اینکه سایر دانش آموزان به کار آنها واکنش نشان میدهند.
▪️ احساس قلدری کرده و دیگر دانش آموزان(ضعیف تر) را موظف به خندیدن به کارهایشان میدانند.
▪️ برخورد مناسب و سنجیده ای از سوی معلم با آنها نمیشود.
▪️ ممکن است در محیط خانواده یا دوستان برای این عمل تشویق شوند.
▪️ امتیاز و نقطه مثبتی برای مطرح شدن در کلاس ندارند.
▪️ احساس کمبود کرده یا ضعف شخصیتی دارند.
▪️ آنها شاید به دنبال تنوع در کلاس باشند.
▪️ یکی دیگر از دلایل مزه پرانی دانش آموزان می تواند یکنواختی، خشک بودن و خسته کننده بودن فضای کلاس باشد.
▪️ با بی برنامگی کلاس روبرو میشوند.
▪️در حالت انضباط افراطی و رسمی دائمی در کلاس، این اعمال بیشتر خواهد شد.
▪️ بی علاقگی به کلاس و مدرسه و جذابیت نداشتن آن برای دانش آموز.
▪️ شاید به این نکته پی برده اند که معلم نسبت به این کار حسایت دارد.
نحوه برخورد درست با دانش آموزانی که سر کلاس متلک گویی و یا مزه پرانی می کنند به چه صورت باید باشد؟
پاسخ :
اولین و مهم ترین نکته این است که معلم آگاه در برابر این رفتار دانش آموزان چه واکنشی باید نشان دهد صد در صد معلم باید بداند واکنش او تبعات مثبت و منفی زیادی را به دنبال خواهد داشت در نتیجه ابتدا باید با حفظ ارامش صبور بودن خود را نشان دهد و بعد از آن از پیشنهادات زیر برای مدیریت کردن این معضل در کلاس استفاده کند:
▪️ یکی از بهترین و موثر ترین شیوه های برخورد این است که به صورت خصوصی و بیرون کلاس و با حالت دوستانه توسط معلم به وی تذکر داده شود.
توجه بفرمایید که (در حضور دانش آموزان دیگر، صحیح نیست تذکر داده شود.) و وی را از عواقب نامطلوب این عمل مانند: مضحکه و مورد تمسخر قرار گرفتن توسط دانش آموزان و تداوم این تمسخر حتی در خارج از مدرسه، کم شدن ارزش وی، جدی نگرفتن وی و غیره، آگاه کنیم.
▪️ شناسایی یک نقطه مثبت یا امتیاز در دانش آموز برای اقدامات بعدی مانند داشتن خط خوب.
▪️ در صورت امکان استفاده از این دانش آموزان در اجرای مراسم مدرسه به صورت محدود و تک نفری و تشویق لفظی وی در حضور دانش آموزان کلاس خود در جلسه بعد.
▪️ تغییر جای دانش آموز در کلاس و یا پراکنده کردن گروه آنان به نحوی که متوجه عمدی بودن این تعویض نشوند.
▪️ استفاده از این دسته دانش آموزان در الگوی تدریس ایفای نقش، بسیار موثر است و آنها معمولاً برای این کار هم داوطلب خواهند شد.
▪️ استفاده از تشویق لفظی در کلاس بسیار مهم است که باید در زمان مناسب و با مشاهده یک نقطه مثبت، مورد استفاده قرار گیرد. این افراد اگر مزاحمت خود را در کلاس کم کرده یا ترک کنند، منتظر و نیازمند توجه و تشویق مناسب معلم هستند و گرنه بعد از مدتی دوباره شروع خواهند کرد.
▪️ سپردن برخی کارهای کلاس به صورت موردی به این دسته دانش آموزان مثل: آوردن کاغد یا ماژیک از دفتر، بردن چیزی به دفتر، پاک کردن وایت برد، در صورت توانایی، تمرین با دانش آموزان کلاس برای اجرای نمایش کوتاه در کلاس به مناسبت های مختلف و ... البته در اوایل ممکن است برخی، حرکات خنده دار برای دانش آموزان دیگر انجام داده یا کلماتی را به نشانه خوشحالی خود بگویند، که اینجا چشم پوشی معلم و نادیده گرفتن آن، مناسب تر است.
▪️ در هر حال خونسرد بودن معلم برای وقایع پیش بینی نشده در کلاس همیشه سودمند است، اگر دانش آموزان بدانند معلم نسبت به چیزی حساسیت دارد، اگر قصد آزار و اذیت وی را بنمایند حتماً از آن، به عنوان نقطه ضعف استفاده خواهند کرد البته اینگونه رفتارها در مدارس راهنمایی و دبیرستان بیشتر از مدارس ابتدایی مشاهده میگردد.
▪️ علاقمندی خود به شاگردان را آشکار نمایید. اگر دانش آموزان بدانند یک معلم به آنها علاقه دارد و برایشان دل میسوزاند و زحمت مضاعف میکشد، وی را دوست خواهند داشت، و سعی میکنند معلم را ناراحت کنند و به تبع آن این اخلال ها به حداقل خواهد رسید.
▪️ فرصتی برای آزاد کردن انرژی شاگردان فراهم نمایید. خیلی از مواقع علت بروز بی نظمی، وجود انرژی نهفته در دانش آموز میباشد لذا معلمان میتوانند ضمن هوشیاری، شرایطی را بوجود آورند تا انرژی آنان آزاد گردد در دوره های ابتدایی با همخوانی در مورد یک مطلب، دست زدن، و در دوره های بالاتر بوسیله آزاد گذاشتن آنها برای دقایقی که با یکدیگر صحبت کرده، بخندند و راحت باشند.
▪️ قوانین و مقررات انضباطی مورد انتظار خود را به دانش آموزان توضیح دهید، اینکه اگر کسی نظم کلاس را مختل کند، یک بی انضباطی محسوب میگردد. البته ذکر احادیث، داستانهایی از روش معصومین (ع)، خاطرات خود و غیره در این موارد بسیار نافع است.
▪️ جلسه اول هر کلاس بسیار مهم است و افراد بعد از آن در مورد شما و روش تان قضاوت خواهند کرد اینکه، سخت گیر است، مهربان است، عصبی است، با سواد است و ... در جلسه اول اقتدار خود را ثابت نمایید و تذکر دهید که کلاس شما دارای مقرراتی است و انتظاراتی از دانش آموزان دارید و از جلسات بعد به تدریج انعطاف و دموکراسی را به کلاس برگردانید.
به نام خداوند جان و خرد کزین برتر از اندیشه برنگذرد
شکر شایسته خداوندیست که آفرید قلم را و تعلیم داد پاکترین و برگزیدهترین رسول خود را برای آموزش انسان و هدایت او به صراط مستقیم که شایستهترین راه برای تعالی بشر است و در این راه معلم چون چراغی، فروزنده راه هدایت است و وامدار رسالت انبیا. هزاران سپاس که بار دیگر توفیق خدمت یافتیم و با مهری دیگر دستان پر مهر شما را می فشاریم به نشانه احترام و خدمتگزاری باشد که چون گذشته، حامی وپشتیبان ما باشید.
همکار گرامی
امیدواریم با مطالعه و یادآوری نکات خوب تربیتی و آموزشی ذیل در جهت پیشبرد اهداف آموزشی وپرورشی مدرسه مثمرثمر باشیم.
۱ . ویژگیهای یک مدرسه موفق
۲ . عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان
۳ . چگونه کودکان را به مطالعه تشویق کنیم؟
۴ . هشتاد نکته ی مهم در یک تدریس موفق
۵ . موانع خلاقیت در محیط مدرسه
۶ . شیوههای مؤثر در برقراری ارتباط مؤثر
ویژگیهای یک مدرسه موفق
نقش محیطهای بنیادی یعنی خانواده و زمینههای تعلیم و تربیتی آن مستغنی از تأکید و گفتگو است اما چون معلم به عنوان سازنده و فرم دهنده شخصیت دانشآموز نقش کلیدی دارد باید در درجه اول و پس از وی بقیه کارکنان مدرسه به درجات بالایی از بلوغ فکری رسیده باشند.
ویژگیهای مدارس موفق عبارتند از:
۱ . در یک مدرسه موفق تأکید مناسب و مشخصی بر موفقیت درسی دانش آموز وجود دارد و تا امکانات آموزشی لازم و افراد آگاه، علاقه مند و صمیمی به کار تعلیم عهده دار امر تدریس در آن مدرسه نباشند، امکان برخورداری و توفیق دانش آموزان ناچیزاست.
٢ . در یک مدرسه موفق از دانشآموزان انتظار می رود که در زمینه کار و رفتار خود مسئول باشند و مدیر یا ناظم مدرسه خطای دانش آموزی را به حساب دیگر دانشآموزان منظور نکند.
۳ . در یک مدرسه موفق معلمان در محیط آموزشی باید خود الگوهای خوبی از اخلاق، رفتار، صداقت و دیگر صفات مطلوب آموزشی باشند.
۴ . در یک مدرسه موفق باید روابط و اوقات معلم با دانش آموز چنان تنظیم شود که امکان پاسخگویی به مشکلات شخصی دانش آموز را داشته باشد.
۵ . آموزگاران موفق یک مدرسه آن هایی هستند که با داشتن رفتار مثبت یعنی رابطه ای صمیمی و مطلوب با دانش آموز، مورد علاقه وی قرار گیرند چون معلمانی که روش های توأم با ترس و تهدید، استهزا، انکار، یأس و نومیدی را به کار می برند به احتمال زیاد در مورد شاگردانشان ناموفق تر از گروهی هستند که از این روشها پرهیز می کنند.
۶ . در یک مدرسه موفق این واقعیت باید پذیرفته شده باشد که دانش آموزان متفاوت تواناییهای یادگیری متفاوتی دارند بنابراین کودک به دلیل آنچه به خوبی انجام داده تشویق می شود ولی به علت اینکه کسی کاری را بهتر از او انجام داده تنبیه نمی شود و یا مورد مقایسه تحقیر آمیز قرار نمی گیرد.
۷ . یک مدرسه موفق با یک جریان دائمی و زنده با خانواده دانش آموز در ارتباط است. در یک مدرسه موفق به این امر توجه می شود که همیشه از بین دانش آموزان افرادی که مشکلات قابل تحمل روانی دارند وجود داشته آنها هماهنگی دارند.
۸ . در یک مدرسه موفق رابطه یک جانبه و از بالا به پایین که متأسفانه محور فکری است مردود و به جای آن کوشش برای ایجاد اعتماد به نفس و تقويت روحيه مستقل و سرزنده و صمیمیت با دانشآموز منظور شده است تا در پناه آن نیروی بالقوه وی را در جهت ابتکار، تفکر و خلاقیت به حداکثر پتانسیل خود افزایش دهد.
۹. معلمان یک مدرسه موفق باید در جریان زنده و مستمر تعلیم و تعلم بوده و در تمام مدت کار آموزشی خود از فراگیرندگان باشند.
۱۰ . علاقه به تدریس، روحیه همکاری با دیگران در مدرسه صبر و بردباری آشنایی، با اصول روانشناسی شناخت قوانین رشد، یادگیری و خصوصیات سنی گروههای متعدد از ویژگی هایی است که یک معلم موفق دارا است و با این زمینه ها می تواند در تکوین شخصیت دانش آموز نقش مؤثری داشته باشد.
۱۱ . یک مدرسه موفق همه ساله آموزش های منظم و مکرری را برای معلمان خود در دست اجرا می گذارد تا از طریق تشکیل کلاس های ویژه، تهیه مجلات مربوط به آن یا ایجاد آموزشهای ضمن خدمت مشخص و هدف دار هرچه بیشتر بتوانند انگیزش، آگاهی و علاقهمندی آنان را در جهت پیشبرد برنامه و شکوفا کردن استعداد دانشآموزان فراهم کرده و ارتقا دهند.
۱۲ . در مدرسه موفق، معلم باید در تربیت دانش آموز واقع بین بوده و انتظار ساخت دوباره شخصیت او را نداشته باشد زیرا الگوی بنیادی شخصیت کودک پیش از ورود به مدرسه شکل گرفته و مدرسه نمی تواند و نباید سعی کند شخصیت جدیدی در کودک به وجود آورد.
عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی دانشآموزان
کارشناسان علوم مختلف راجع به تعلیم و تربیت و آثار مترتب بر آن از دیرباز سخن گفته، هریک به گونه اي دیدگاههاي خود را بیان داشته اند زیرا در چند دهه اخیر پیشرفت و موفقیتهاي علمي قابل توجهي در پرتو سرمایه گذاری در زمینه تعلیم و تربیت و توجه وافر به فرآیند اهمیت و جایگاه آن صورت گرفته است.
از این طریق بسیاری از کشورها از مرحله توسعه نیافتگی عبور کرده، استاندارهاي زندگي را به طور مداوم افزایش داده اند زیرا تربیت فرزندان سالم، جامعه سالم مي خواهد، لذا در میان عناصر گوناگون تربیت و چگونگي درهم آميزي اين عناصر يعني مدرسه خانه و جامعه براي دستيابي به مقاصد از پیش تعیین شده، نیاز به بررسي دقيق ارتباط بین آنان ملاحظه مي شود.
بنابراین در مقاله حاضر سعي شده با استناد به دلایل علمي معتبر، ارتباط این عناصر به طور مختصر بیان شود. امید است با توکل به خداوند متعال بتوانیم گوشه اي از رسالت فرهنگي خود را هرچند ناچیز ادا نماییم؛
عملکرد عالي مدارس مرتبط با خانواده و جامعه:
مدارسي که در پیشرفت تحصیلی دانشآموزان مؤثرند از سه الگوي زير پيروي مي کنند؛
الف- ایجاد تمرکز براساس روابط هماهنگ میان دبیران، خانواده و جامعه
ب- درک و توجه به نیازهای هر خانواده با در نظر گرفتن تفاوت هاي فرهنگي
ج - پایه ریزي تفكر،همکاري جهت تقسیم مسئولیتها بین خانواده و مدرسه
سازماندهی تلاشهاي خانواده و جامعه باعث رشد و تعالي مدارس ميشود. (علي رغم) روش سنتي که هدف والدین از همکاری با مدرسه تنها بهبود نمرات دانشآموزان بوده و بس اکنون این نوع همکاري که پا از چارچوب مدارس فراتر نهاده به تعامل میان مدرسه، خانواده و جامعه منجر مي شود و هدف آن اصلاح عملکرد ضعیف مدارس سازماندهی جامعه و تمرکز بر مهارت اجتماعي خانواده مي باشد مطالعات اخیر نشان مي دهد که تغییرات اساسي در مدارس موجب تحول جامعه نیز می شود. چند نمونه از این دگرگوني ها به قرار زیراست؛
١ - ارتقاي تسهیلات در مدارس
۲- بهبود وضعیت سرپرستی و پرسنل مدارس
٣ - آماده کردن برنامههاي آموزشي با کیفیت بالا براي دانش آموزان
٤ - فراهم نمودن منابع و برنامه هاي جديد براي توسعه دوره آموزشي و تدریس
ه- ارائه برنامه منسجم به دانش آموزان در اوقات فراغت بعد از مدرسه
در نهایت والدیني که فرزندانشان در چنین مدارسي تحصیل مي کنند از آن ها انتظار دارند که خوب درس بخوانند و براي ورود به دانشگاه و مراحل تحصيلي بالاتر تلاش کنند. همکاري خانه و مدرسه هم سبب ارتقاي تحصيلي دانش و کاهش موانع مي شود در بسياري از جوامع، خانه و مدرسه با هم ارتباطي ندارند. دلایل بسياري براي اين عدم ارتباط وجود دارد. گاهي اوقات والدین از حضور در مدرسه احساس خوشایندی ندارند. اغلب برنامه هاي شغلي اوليا، مشکلات خانوادگي، نداشتن تحصیلات و فرهنگ مناسب موجب این قطع رابطه می شود. از یک طرف اولیایی که در کودکی با مدرسه مشکل داشته و به آن اعتماد نداشته اند، این حس را به فرزند خود منتقل کرده و باعث تنش میان دانش آموز و مدرسه مي شوند از طرف دیگر بعضي از مدارس نیز علاقه اي به حضور والدین در مدرسه ندارند و روی خوش به آنها نشان نمي دهند و از والدين براي شرکت در فعاليت هاي مدرسه دعوت نمي کنند. این عدم ارتباط سبب تنها ماندن دانش آموزان و بیگانگي آنها با مدرسه مي شود.
نحوه حمایت مدرسه از شرکت خانواده در فعالیتهاي فرهنگي:
۱- برقراری ارتباط بهتر
گاهی اوقات خانوادهها از نحوه برخورد مسئولین مدرسه شکایت داشته، اظهار میدارند که آنها از موضع بالاتر صحبت میکنند. مسئولین مدرسه و دبیران باید در برقراری رابطه دو طرفه و روشن با خانواده ها تلاش کنند و به سخنان آنها گوش دهند. بهترین راه براي آشنایی والدین با قوانین مدرسه، توضیح دادن قوانين براي آنهاست.
امروزه در مدارس غیرانتفاعي و برخی مدارس که با مشارکت اولیا اداره میشوند و از سطح علمي بالايي برخوردارند از کلاسهاي آموزش خانواده و مشاوره برای آشنایی اولیا با مدرسه استفاده ميکنند.
۲- تشویق والدین به همکاری با مدرسه
مدرسه ميتواند با دادن مسئولیت بیشتر به خانواده ها و مشورت با آنها در مورد مسائل مهم توان تصمیمگیری خانواده را افزایش دهد. بسياري از مدارس نیز با ارتقای کیفی پرسنل مزاياي همکاري خانه و مدرسه را افزایش می دهند این ارتقا تکنيکهاي رابطه دو طرفه خانه و مدرسه را بهبود ميبخشد.
مراجعه دیرهنگام اولیا به مدارس باعث عدم اعتماد دوطرف ميشود و نتیجه این عدم اعتماد، ایجاد تنش میان مدرسه و خانه است. مدرسه در ابتداي سال تحصیلی با برقراری رابطه بهتر وارائه برنامه منسجم دیدار با اولیا در روشن نمودن مواضع خود و تبیین وظایف هر فرد به عنوان دبیر، والدین و دانشآموز در کاهش این تنش مؤثر است.
۳- جامعه
جامعه نيز ميتواند با آموزش مهارت هاي فردي وارائه برنامههاي تابستاني مناسب و کلاس هاي فوق برنامه این ارتباط را افزایش دهد. آموزش مهارت های والدین باید از سالهاي جواني آن ها آغاز شود تا با شرکت در این کلاس ها راه هاي برقراري رابطه با فرزندان خود را یاد بگیرند. برنامه هاي آموزش خانواده سبب پیوند خانواده با جامعه و فرزندان خویش مي شود و گاهي اوقات والدین نقش معلم را در خانه ایفا می کنند. کلاس هاي تابستاني، كانون هاي فرهنگي و ... موجبات تقویت روحیه دانشآموزان و درست گذراندن اوقات فراغت آنها را فراهم ميسازند، البته این کلاس ها باید مرتبط با آموزشهاي مدرسه باشد تا دانشآموزان هر آنچه را که به صورت تئوري فرا گرفته اند، تجربه کنند. این کلاس ها براي دانش آموزان کم بضاعت و افرادي که توانايي خريد کامپیوتر و وسایل کمک آموزشي را ندارند، بسیار مفید است و بدین ترتیب دانشآموز کم بضاعت نیز در کنار دیگران رشد می کند و از ناهمگوني جامعه جلوگيري ميشود.
٤- خانواده
خانواده به عنوان مهمترین رکن هر جامعه و اولین پایگاه تربیتی دانش آموزان نقش مهمی در پیشرفت تحصیلی آنها دارد.
چند نمونه از روش هاي تربيتي و تحصيلي والدين به قرار زیر است؛
۱ . مشارکت در برنامه درسي دانش آموز
در جوامع امروزي والدین به دلیل تأمین معیشت خانواده وقت لازم براي رسيدگي به فرزندان خود را ندارند و بهترین راه براي بهبود این موقعیت برنامه ريزي مدون، در نظر گرفتن وقت کافی و کنترل وضعیت تحصیلی فرزندان خویش میباشد. این برنامه نباید حجیم باشد، زیرا باعث خستگي دانش آموز و بی علاقگي وي به تحصيل مي شود. یک برنامه کامل برنامه اي است که علاوه بر بهره مندي از ساعات درسي درصدي از فعاليت هاي فوق برنامه دانش آموز را نیز در بر گیرد.
٢ . بسياري از دانشآموزان از کمبود خواب رنج می برند. از نظر عوام، دانشآموزي موفق وكوشا تلقي ميشود که ساعات خواب خود را صرف درس خواندن کند ولی امروزه این امر مردود است زیرا خواب کافي يکي از عوامل موفقیت دانشآموز در فعاليت هاي درسي مي باشد، پس والدین نباید فرزندان خود را به بي خوابي بیش از حد تشویق کنند.
٣ . تغذيه مناسب در نحوه درس خواندن دانشآموز تأثیر بسزایی دارد. غذاي کم انرژي و آماده، موجب خستگی مفرط دانش آموز و خواب آلودگي وي مي شود. خوردن صبحانه کامل یک برنامه غذايي مناسب است. تحقیقات نشان داده است که بسیاری از دانشآموزان صبحانه نمي خورند، لذا در ساعات مياني روز توان فهم مسائل درسي را ندارند. خانواده باید از کودکي فرهنگ خوردن صبحانه را به فرزندان خود آموزش دهد. مواد غذايي مناسب براي وعدههاي غذايي دانشآموز متشکل از سبزیجات، میوه ها انواع ویتامینها و پروتئینهاست.
۴ . اهمیت دادن به تکالیف فرزندان یکی از عوامل موفقیت دانشآموزان است. افزایش مهارت و سرعت فردي هر دانشآموز مستلزم تمرین و تکلیف بیشتر است. بنابراین والدین باید وقت بیشتری را به نظارت و کنترل تکلیف فرزندان خویش اختصاص دهند.
۵ . اهمیت دادن به فرزندان و ستایش اعمال نیک شان سبب افزایش اعتماد به نفس آنها مي شود. بسياري از دانش آموزان از والدین خود به خاطر عدم تشویق خویش شکایت دارند. آن ها اظهار می دارند که والدینشان تنها معایب آنها را دیده به مهارت و محاسن آنها توجهی نمی کنند. خانواده ها باید کوچکترین موفقیت فرزندان خود را ستایش کنند و از اعمال قدرت بپرهیزند. موفقیت و یا تجربه حاصل از شکست براي او بسیار ارزشمند است.
٦. آموزش ایجاد ارتباط صحیح به فرزندان والدین باید قسمتي از وقت خود را به شنیدن صحبت هاي فرزندان خویش اختصاص دهند و متلکم وحده نباشند. به فرزند خود اجازه دهند تا از اتفاقات مدرسه برایشان صحبت کند. این امر موجب ایجاد رابطه صادقانه میان والدین و فرزند شده، چنانچه دانش آموز در مدرسه با مشکلی مواجه شود، آن را دوستانه با خانواده مطرح کرده باعث بینش صحیح والدین نسبت به اوضاع مي شود.
٧ . برخي از والدین با مقایسه فرزند خود با فرزندان فامیل و دوستان سبب آزار فرزند خود مي شوند. والدین نباید از فرزندان خود توقع کارهاي خارق العاده داشته باشند هرکس توانایی و ظرفیت خاص خود را دارد چنانچه دانش آموزي به اهداف مورد نظر خانواده دست نیابد، احساس سرخوردگي ،کرده اعتماد به نفس خود را ازدست ميدهد.
٨ . والدین باید با فرزندان خود صادق باشند. الگوي ابتدايي هر دانش آموز اولیای آن دانش آموز است. بنابراین والدین باید در اعمال و رفتار خود دقت كافي مبذول دارند و در کنار موفقیت ها تجربیات حاصل از شکست هاي خود را نیز در اختیار فرزندانشان قرار دهند.
چگونه کودکان را به مطالعه تشویق کنیم؟
سالیان سال، مطالعه کتابهای داستانی و غیر درسی بزرگترین تفریح افراد در سنین مختلف بوده است. اهمیت کتابخوانی نزد خانوادهها چنان بالا بوده که مجالسی به عنوان جلسات کتاب خوانی برقرار میشده است و زیبا خواندن یکی از هنرهای دوران گذشته محسوب میشده است.
با ورود رسانههای تصویری شاید ارزش مطالعه نزد اکثر مردم تغییر نیافت، اما به دلیل در دسترس بودن رسانه های تصویری و به قولی حاضر و آماده بودن یک وسیله تفریحی دائمی، گرایش به مطالعه کمتر و کمتر شد.
متأسفانه طی چند سال اخیر مطالعه آزاد، غیر درسی و غیر کاری به شدت دست کم گرفته میشود و به دلیل فقدان تخیل و خلاقیتی که مطالعه کتابهای داستانی در انسان ها ایجاد میکرد، جوامع مختلف بسته به میزان صنعتی شدن خود و با فاصله گرفتن از این "یار خاموش" ، به جوامعی سرد، افسرده، فاقد شوخ طبعی و دارای اعضای یک شکل و همسانی هستند که به دلیل استفاده از یک منبع اطلاعاتی به نام تلویزیون، هیچ ابتکار عملی در یافتن سلیقه و کشف درونیات خود ندارند. انسان آگاه، منبع مطالعه خود را "انتخاب" می کند و اجازه نمی دهد مسئولین شبکه های تلویزیونی برای او تصمیم بگیرند.
گفتگو در اینباره میتواند بسیار طولانی شود و ما در اینجا به مطلبی بسیار مهم تر میپردازیم:
چگونه کودکان خود را به مطالعه تشویق کنیم؟
راهکارهایی که در اینجا پیشنهاد شده است ممکن است بسیار ساده و ابتدایی باشند و تعدادی از آنها نیز ایده هایی نوتر محسوب میشوند. مهم این است که کدام روش پاسخ مناسبی به دنبال داشته باشد و فراموش نکنید بزرگترین تشویق همواره از طرف ما، بزرگ ترها و والدین به وجود می آید. کودکانی که والدین آنها به مطالعه میپردازند به مطالعه اهمیت میدهند و همیشه مواد خواندنی در دسترس دارند و احتمال کتابخوان شدن آنها بسیار زیاد است.
کتاب را در دسترس قرار دهید. اغلب کودکان کتابخوان از خانوادههایی هستند که کتاب و خواندنی های دیگر در آن وجود دارد. کتابهای کودک خود را در جایی قرار ندهید که از دید او دور باشد و نتواند خودش به آن دسترسی داشته باشد. به خاطر داشته باشید که اطفال، کودکان نوپا و بچه های پیش دبستانی کوچکند. کتابها را در نزدیک زمین و در دسترس آنها قرار دهید.
خودتان کتاب بخوانید. یکی از بهترین روش ها برای انتقال عادت مطالعه این است که خودتان هم کتاب بخوانید. اگر کودک شما ببیند که کتاب می خوانید و از این کار لذت می برید، احتمال اینکه او هم چنین عادتی را دنبال کند بسیار زیاد است.
هدیه دادن کتاب را فراموش نکنید. در جشن های تولد، اعیاد و هر زمان دیگر کتاب هدیه بدهید. کتاب های ارزشمند و ارزان قیمت فراوان هستند و گاهی به دست آوردن کتاب از طریق هدیه، آن را بسیار ارزشمندتر میکند. کودکان با هدیه گرفتن کتاب از کسانی که دوستشان دارند، ارزش بیشتری برای آن قائل میشوند.
مطالعه را به کاری تفریحی مبدل کنید. کار مفرح همیشه محبوبتراست. نقش قهرمانان داستان را بازی کنید، از صداهای مختلف در خواندن آن استفاده کنید و از همه مهمتر این کار را با اشتیاق انجام دهید. ایجاد افکتهای صوتی مانند در زدن (مثلاً در داستان سه بچه خوک)، تقلید صدای ساعت در سیندرلا و مانند اینها، کتاب خوانی را به یک تجربه بسیار جذاب مبدل می کند. فراموش نکنید که چگونه عمل کردن بسیار مهم است. یک خواننده خسته کننده داستان را خسته کننده جلوه می دهد حال آنکه ممکن است داستان بسیار پرهیجان و جالب باشد. نتیجه آن دیگر شور و شوق در خواندن این است که خودتان هم بسیار لذت خواهید برد.
کتاب خواندن را به کاری مداوم تبدیل کنید. هر روز برای کودکان خود کتاب بخوانید و حتی این کار را چند مرتبه در روز انجام دهید. کودکان بزرگتر و با سواد را هم به کتاب خواندن روزانه تشویق کنید و درباره کتاب هایی که خوانده اید به گفتگو بپردازید.
تلویزیون را خاموش کنید و مدتی را بدون سر و صدای آن بگذرانید. خاموش بودن تلویزیون کودکان را مجبور میکند تا "کار دیگری" انجام دهند. تماشای بیش از حد تلویزیون تأثیر ناگواری بر پرورش کودکان کم سن تر دارد، به خصوص زمانی که قصد دارید کتاب خواندن را به آنها بیاموزید.
بچه ها را به کتابخانه و کتاب فروشی ببرید و این کار را به طور هفتگی یا ماهیانه انجام دهید تا بتوانند کتاب های مورد علاقه خود را انتخاب کنند. کودکان در کتابخانه احساس خوبی دارند و از اینکه می توانند کتابهای مورد نظرشان را امانت بگیرند و هر از گاهی کتاب محبوب خود را خریداری نمایند لذت میبرند.
کتابهای مصور و مجلات را دست کم نگیرید. آن ها منابع بسیار خوبی برای تشویق کودک به مطالعه هستند و برای آموزش خواندن به کودک بسیار مفیدند. کتابهایی که به صورت نوار قصه یا CD عرضه می شوند نیز برای تقویت علاقه کودکان به شنیدن و متعاقباً خواندن قصه بسیار مؤثرند.
کتابهای مفصل و چند قسمتی را فراموش نکنید. یک کتاب خوب مفصل میتواند خواننده را برای مطالعه بیشتر جلب کند زیرا داستان در مدت طولانی ادامه دارد و کودک برای دانستن سرنوشت قهرمان داستان پیگیر مطالعه آن خواهد شد.
از علایق دیگر کودک بهره جویی کنید. اگر کودک شما به قهرمانان خاصی در فیلم و کارتون علاقه دارد، از این علاقه استفاده کنید و کتابهایی درباره این قهرمانان برایش تهیه کنید. پس از اینکه علاقه او به کتاب خواندن افزایش یافت، می توانید کتابهای دیگری را هم شروع کنید.
منبع : مجله اینترنتی فریا
هشتاد نکته ی مهم در یک تدریس موفق
۱- با توکل به خدا و نام خدا کلاس را شروع کنیم.
۲- اخلاص در عمل تدریس و تقوا را رعایت کنیم.
٣- زمان هر جلسه تدریس را در نظر داشته باشیم تا با کمی یا زیادی وقت مواجه نشویم.
۴- وقت کلاس را به مطالب بیهوده و کم فایده صرف نکنیم.
۵- سعی کنیم ساعت تدریس را تغییر ندهیم.
۶- به هنگام تدریس، نشاط روحی و عاطفی خود را حفظ کنیم.
٧- با خوشرویی تدریس کرده و همواره چهره بشاشی داشته باشیم.
٨- احساسات و عواطف دانش آموزان را جریحه دار نکنیم.
۹ - تلاش کنیم فضایی عاطفی بوجود آوریم.
۱۰ - سعه ی صدر داشته باشیم و از فضل فروشی بپرهیزیم.
۱۱ - وفای به عهد خوش قولی و تواضع در تدریس را از یاد نبریم.
۱۲- به هنگام تدریس؛ آرامش خود را حفظ کنیم.
۱۳- از قضاوت ناصحیح نسبت به دانش آموزان پرهیز کنیم.
۱۴ - اشتباهات خود را توجیه نکنیم.
۱۵- از علما، بزرگان و شخصیت های دینی با احترام نام ببریم.
۱۶- از به کار بردن کلمات خارج از نزاکت بپرهیزیم.
۱۷ - پرگویی نکنیم در واقع آن قدر بگوییم که می توانیم بشنویم.
۱۸ - رازدار و محرم اسرار دانش آموزان باشیم.
۱۹ - از تعصب بیجا بپرهیزیم.
۲۰- از دانش آموزان توقعات بیش از اندازه نداشته باشیم.
۲۱- رسا و روان بودن کلمات و جملات را رعایت کنیم.
۲۲- از داشتن تکیه کلام پرهیز کنیم.
۲۳- در تدریس ذوق و سلیقه به کار ببریم.
۲۴ آرام و شمرده تدریس کنیم.
۲۵ - ساده تدریس کنیم؛ اما عميق.
۲۶- در املای کلمات دقت کنیم و کلمات را صحیح روی تابلو بنگاریم.
۲۷- ذوق و استعداد دانش آموزان را شناسایی و هدایت کنیم.
۲۸- بین دانش آموزان رقابت سالم و مثبت ایجاد کنیم.
۲۹- در برخوردها عدل و انصاف را رعایت کنیم.
۳۰- به دانش آموزان توجه و نگاه یکسان داشته باشیم.
۳۱- با دانش آموزان همدردی کنیم.
۳۲- از تشویق به موقع غافل نشویم.
۳۳- سخن دانش آموزان را بی مورد قطع نکنیم.
۳۴- کارها و فعالیت های مربوط به کلاس را بین دانش آموزان تقسیم و به آنها مسئولیت بدهیم.
۳۵- در هنگام موعظه، خود را مخاطب اصلی قرار دهیم.
۳۶- به مقررات محیط آموزشی احترام بگذاریم.
۳۷- سعی کنیم کردار و رفتار خوبی از خود نشان دهیم.
۳۸- پیش از تدریس شناختی اجمالی از وضعیت، موقعیت و سطح معلومات دانش آموزان بدست آوریم.
۳۹- بیش از اندازه در کار دانش آموزان، خود را دخالت ندهیم.
۴۰- به کار خویش ایمان داشته باشیم.
۴۱- سعی کنیم شخصیت علمی و اجتماعی خویش را پیش دانش آموزان سبک نکنیم.
۴۲ - مقررات خشک و افراطی را از کلاس دور کنیم.
۴۳- نسبت به فعالیت دانش آموزان بی تفاوت و بی توجه نباشیم.
۴۴- در تدریس از گروه گرایی و خط بازی خودداری کنیم.
۴۵- بر موضوعات درسی، تسلط و از آن اطلاع کافی داشته باشیم.
۴۶- در افزایش آگاهی ها و محتوای علمی و درسی خود بکوشیم.
۴۷- به سؤالات دانش آموزان با لحن خوب و مناسب پاسخ دهیم.
۴۸- مطالعه پیش از تدریس و آمادگی قبلی جهت تدریس داشته باشیم.
۴۹- برنامه ریزی درسی داشته باشیم.
۵۰- از ابتکار و خلاقیت در تدریس استفاده کنیم.
۵۱- از روش های تدریس و نحوهی به کار گیری آنها آگاه باشیم.
۵۲- به کیفیت شروع، ادامه و پایان درس توجه داشته باشیم.
۵۳- به هنگام تدریس مطالب، تنوع را فراموش نکنیم.
۵۴- از تجربیات درسی و تدریس دیگران استفاده کنیم.
۵۵- در هر درس مطالب نو و تازه ای بیان کنیم.
۵۶ - سعی کنیم دانش آموزان در ارتباط با درس فعالیت عملی داشته باشند.
۵۷- دانش آموزان را نسبت به یادگیری درس تشنه کنیم.
۵۸- در صورتی که احساس خستگی در چهره دانش آموزان مشاهده کردیم از ادامه تدریس خودداری کنیم.
۵۹ - سعی کنیم همواره اشکالات تدریس خود را رفع کنیم.
۶۰- موضوع و عنوان درس را در ابتدای تدریس مشخص و بازگو کنیم.
۶۱ - درس را مرحله به مرحله تدریس کرده و از شاخه به شاخه پریدن بپرهیزیم.
۶٢- بیش از اندازهی معمول به جزوه، کتاب و یا متن درس نگاه نکنیم.
۶۳- از طرح شبهات و اشکالات بدون جواب بپرهیزیم.
۶۴- جمع بندی درس را در انتها فراموش نکنیم
۶۵- از داشتن لحنی یکنواخت و تن صدای ثابت بپرهیزیم.
۶۶- در هنگام تدریس، در یک مکان ثابت توقف نکنیم.
۶۷- دقت کنیم تمرین ها یا مسائل (تکالیف) در حد توان دانش آموزان باشد.
۶۸- در هنگام تدریس از وسائل و امکانات آموزشی موجود حداکثر بهره را ببریم.
۶۹- در هنگام تدریس حتی الامکان از مثال استفاده کنیم.
۷۰- خلاصه ی درس را در انتهای تدریس بازگو و از دانش آموزان نیز بخواهیم.
۷۱- ظاهری آراسته و منظم داشته باشیم و در نظر بگیریم که زیبایی، سادگی است.
۷۲- در کارهایمان نظم داشته باشیم تا الگوئی مناسب برای دانش آموزان باشیم.
۷۳- نتایج آزمون ها را بررسی کنیم تا نقاط ضعف و قوت را بیابیم.
۷۴ - در هنگام خشم بر احساسات و عواطف خود غلبه کنیم.
۷۵- در تمام کارهای خود، قاطعیت و برش داشته باشیم.
۷۶- دانش آموزان را در بالا رفتن از نردبان علم و دانش یاری کنیم.
۷۷- در هنگام تدریس سعی کنیم تمام توجه دانش آموزان را به خود جلب کنیم.
۷۸- فرصت انتقاد از خود را به دانش آموزان بدهیم.
۷۹- از اینکه نسبت به پاسخگویی به برخی از سئوالات قادر نیستیم، هراس به خود راه ندهیم و به راحتی اقرار کنیم که پاسخ آن را نمی دانیم.
٨٠- تجارب تازه خود را در اختیار دانش آموزان قرار دهیم و به یاد داشته باشیم که معلم هنرمند کسی است که با ایجاد شرایط و موقعیت های مناسب آموزشی، خود کمتر تدریس می کند، ولی دانش آموزان بیشتر یاد می گیرند.
موانع خلاقیت در محیط مدرسه
۱- تأکید زیاد بر نمره ی دانش آموز به عنوان ملاک خوب بودن
این مسئله یکی از شایعترین موانع رشد خلاقیت در دانشآموزان به شمار میرود. هنگامی که دانش آموز احساس کند، تنها، چیزی اهمیت بیشتری دارد و در ارزیابی ها ملاک خوب بودن شمرده میشود، نمره بالاست و نه چیز دیگر، در نتیجه کسب نمره ی بیشتر به خودی خود برای وی حکم مهمترین هدف را پیدا میکند و بنابراین او تنها در جهت به دست آوردن آن میکوشد. در چنین جوی تلاش برای خلاقیت و نوآوری برای دانشآموز معنایی نخواهد داشت.
۲- روشهای تدریس سنتی و مبتنی بر معلم محوری
به کارگیری افراطی روشهای سنتی که در آنها غالباً معلم نقش محوری را در کلاس ایفا می کند و بیش تر مبتنی بر سخنرانی و استفاده از مهارتهای کلامی است، سبب میشود دانش آموز در فرآیند تدریس و یادگیری و ایفای یک نقش فعال فرصت مشارکت کمتری را پیدا کند دانشآموزی که در این نوع سیستم تحصیل میکند مجالی برای بروز استعدادهای خلاق نمی یابد و به تدریج تحرک و پویایی خود را از دست میدهد.
٣- عدم شناخت معلم نسبت به خلاقیت
در بسیاری از موارد آشنا نبودن معلم یا مربی با شیوه های پرورش خلاقیت دانشآموزان خود به تنهایی یک مانع بزرگ در این زمینه محسوب میشود. معلمی که شناخت صحیحی از ماهیت خلاقیت، موانع و روش های پرورش نداشته باشد، بدیهی است نه تنها نمی تواند اقدامی برای بروز استعدادهای خلاق دانشآموزان خود در کلاس انجام دهد، بلکه ممکن است ناآگاهانه و به مرور زمان کلاس درس خود را به محیطی تبدیل کند که در آن خلاقیت دانشآموز سرکوب میشود.
۴- فقدان حداقل امکانات لازم برای انجام فعالیتهای خلاق دانش آموزان
هر چند بسیاری از فعالیتهای خلاق نیازمند هزینه ها و امکانات خاصی نیست و اغلب آنها با اندکی تغییر در روشهای تدریس و استفاده بهینه امکانات و فضای آموزشی موجود در مدارس قابل اجراست، اما گاهی فقدان این حداقل امکانات لازم سبب می شود که انجام برنامه های پرورش خلاقیت در کلاس و مدرسه با مانع یا شکست روبهرو شود. این کمبودها در بسیاری از موارد تأثیری مخرب بر علاقه و انگیزه دانشآموزان برای شرکت در این برنامهها میگذارد.
۵-اهداف و محتوای کتابهای درسی
موضوع اهداف و محتوای درسی مبحثی بسیار گسترده است و از جوانب مختلف قابل بررسی می باشد، اما در این جا تا این حد بدان اشاره میشود که چنان چه در یک نظام آموزشی کتاب درسی به عنوان مهم ترین و تنها منبع تدریس و آموزش مورد استفاده قرار گیرد و در عین حال در میان اهداف و محتوای آن چیزی به عنوان پرورش خلاقیت منظور نشده باشد، مسلماً دانشآموز آزادی عمل و توانایی لازم را نخواهد داشت که پا را از چهارچوب کتاب درسی خود فراتر بگذارد و در نتیجه او میآموزد تا صرفا در محدوده کتاب درسی خود بیندیشد و نه بیشتر.
۶- عدم توجه به تفاوتهای فردی دانشآموزان
در نظر نگرفتن این واقعیت که هر دانش آموز در عین اشتراکاتی که با سایر دانش آموزان دیگر دارد، یک انسان منحصر به فرد است و دارای استعدادها، علائق و کششهای ویژه ی خود نیز می باشد، سبب میگردد معلم دید و نگرشی یکسان نسبت به همه ی دانشآموزان داشته باشد، این نوع نگرش در حوزهی پرورش خلاقیت یک مانع اساسی محسوب میشود و به ویژه سرخوردگی دانشآموزان خلاق را به دنبال خواهد داشت.
۷- عدم پذیرش ایدههای جدید
عادت به تفکرات کلیشهای، راه حل های معمولی و تجربیات تکراری می تواند سبب پدید آمدن نوعی دید انتقادی در معلم و دانشآموزان در کلاسهای درسشود که میتوان آن را روحیه ی عدم پذیرش ایدههای جدید نامید .
برای دانشآموزی که از تفکری خلاقی برخوردار است و میل به خلق ایدههای نو و غیر معمول دارد، بسیار مأیوس کننده خواهد بود که ایده ها و افکارش به خاطر غیرمعمولی بودن مورد بی توجهی معلم یا دانشآموزان قرارگیرد.
این دانشآموزان به تدریج تحتتأثیر نظر جمع، ممکن است نوگرایی و این نوع تفکر خود را دال بر وجود ضعف یا مشکلی در خود تلقی کند. احساس غیر عادی بودن در بسیاری از دانشآموزان خلاق ناشی از وجود یک چنین جوی در کلاس است که در نهایت به خود سانسوری منتهی میشود.
٨- ارائهی تکالیف درسی زیاد به دانشآموزان
معمولاً انجام تکالیف درسی بخش عمدهای از وقت دانشآموزان را به خود اختصاص می دهد. در مواردی که به دانش آموز تکالیف زیادی داده میشود و او ناچار می شود همه ی توان و انرژی فکری خود را برای انجام آن تکالیف صرف کند، در نتیجه دیگر فرصت و هم چنین توانایی چندانی برای پرداختن به فعالیت های دیگر نخواهد داشت. به علاوه از آن جا که غالباً انجام زیاده از حد تکالیف درسی برای دانش آموزان چندان خوشایند نیست، این موضوع میتواند سبب بیعلاقگی و بی میلی آنها نسبت به فعالیت های دیگر از جمله فعالیتهای خلاقانه که غالباً نیازمند آرامش فکری و روانی است، گردد.
۹- استهزا و تمسخر به خاطر ایده یا نظر اشتباه
در کلاسهای درس زیاد اتفاق می افتد که دانشآموزی به دلیل مطرح کردن یک نظر اشتباه یا ایدهای نادرست یا عجیب و غریب از طرف معلم یا دانشآموزان هم کلاسی خود مورد تمسخر و استهزا قرار گیرد. برای دانشآموزی که گرایشهای خلاقانه دارد، این نوع برخورد دیگران حکم توبیخ و تنبیه را دارد. در نتیجه احتمال دارد این دانشآموز به تدریج بیاموزد که ایدههای خود را از ترس این که ممکن است اشتباه باشد و مورد استهزای سایرین قرار گیرد، اساساً به زبان نیاورد و آن را در درون خود سرکوب کند.
شیوههای مؤثر در برقراری ارتباط مؤثر
- سعي كنيد نزدیک فرد مقابل قرار بگیرید به او نگاه کنید و واكنش هاي غير كلامي شما نشان دهنده علاقه و توجه شما به صحبت هاي او باشد.
- سعي كنيد عواملي را که موجب پرت شدن حواس شما می شود، مؤدبانه کنترل کنید و به حداقل برسانید این موضوع باعث مي شود فرد مقابل بفهمد برایش ارزش و اهمیت قائلید.
- براي تأييد آنچه فهمیدهاید با هدف روشن سئوالات باز، مشخص و مستقیم سئوال کنید.
- سعی کنید با گوینده همدلي کنيد و موضوع را از نقطه نظر او ببینید. این موضوع سبب میشود دید صحیح تر و کاملتري پيدا کنيد.
- واکنش شما باید به نحوی باشد که فرد مقابل نیز احساس کند شما فعالانه به او گوش می کنید و با او همدلي داريد.
- مراقب باشید واکنش هاي شما در فرد مقابل احساس منفي ایجاد نکند. احساسات منفي، فرد را در حالت دفاعي قرار مي دهد و ارتباط را مخدوش می کند.
- در حین گوش کردن به فرد مقابل، در حال آماده کردن پاسخ نباشید. زیرا جریان سخن را از دست می دهید. - طوري سخن بگویید که دیگران صحبت شما را بفهمند. هنر این است که بتوان مفاهیم راحت را اگر پیچیده باشد،ساده، واضح و شفاف انتقال داد.
- پیش از سخن گفتن، اطلاعات کافي جمع آوري و افکارتان را مدون کنید. با هیجان زدگي يا عصبانیت سخن نگویید.
- موضوعات را از دید خود مطرح کنید نه از دید طرف مقابل به طور مثال به جاي اينکه بگویید" شما به من ظلم میکنید" بگویید، «احساس میکنم به من ظلم ميشود».
اگر در فضاي متشنج، پرهیجان یا توأم با عصبانیت و دلخوري قرار گرفتید، بهتر است بعضي مطالب را نگویید زیرا سخنان شما احتمالا شنیده نشده و یا اشتباه فهمیده میشود.
- هرگز تحقیر آمیز، آمرانه یا تهدید آمیز سخن نگویید. افراد را جلوي ديگران مورد انتقاد قرار ندهید.